Azərbaycan ordusunun keçmək istədiyi modelin adını Türkiyə modeli, NATO standartlarına uyğun ordu modeli qoya bilərik. Adın hər nə olmasından aslı olmayaraq, bu, dünyada müasir ordu modeli sayılır. Bütün ölkələr bu keçidi bir formada təşkil edir.
Bu modelin Azərbaycandakı inkişaf mərhələsinə baxmaqda fayda var.
Azərbaycan ordusunun Türkiyə modelinə keçidinin görüntüsü, demək olar ki, yaradılıb. Ştat strukturu olaraq, mexanizm olaraq bütün hərbi qurumlarda sənəd üzərində Türkiyə modelinə keçidi görəcəyik. Reallıqda isə bu hələ də arzu olaraq qalır. Türkiyə ordusuna baxanda görürük ki, rüşvət sözü Türkiyə ordusunda 1 kilometrliyinə belə yaxın düşə bilməz. Məsələ ondadır ki, Türkiyə ordusunda hərbçilərin təminatları, onlar ordudan tərxis olunandan sonra statusları, xidmətdə olan dövrdə hərbçiyə, onların ailələrinin sosial təminatına yanaşma da Azərbaycan ordusundan çox fərqlidir. Modelə keçid baş tutursa, bunlar da baş tutmalıdır.
Müharibədən sonra Azərbaycan ordusu yeni modelə – Türkiyə modelinə keçidə start verdi. Əslində, bu keçidin əsası rəsmi elandan çox əvvəl qoyulmuşdu. Azərbaycan ordu mənsublarını yetişdirmək üçün Türkiyə ilə sıx əlaqə qururdu. Bu əlaqənin tarixi 1992-ci ildən başlayır. Azərbaycanda kadr yetişdirmək üçün tədrisdə Türkiyə ədəbiyyatına daha çox xitab olunurdu. Türkiyənin hərbi nəşrləri tərcümə olunurdu. Yəni Azərbaycan ordusu mənsublarının böyük hissəsi Türkiyə təhsillilər sayıla bilər. Uzun illər davam edən əməkdaşlıq fonunda keçid bu qədər sancılı olmamalı idi.
İncisə də, inciməsə də, bunları yazmağı özümə borc bilirəm.
Öncədən bildirim ki, Tərlan Eyvazov həm də rəssamdır. O, bir neçə gün əvvəl “Yorulmuş əsgər” tablosunu sosial şəbəkədə paylaşmışdı.
Tərlan Eyvazov tablosunun üzərinə həm də gözəl bir yazı həkk etmişdi. O yazıya əl gəzdirmək günahdır, ona görə öz yazdığı kimi də təqdim edirəm:
Başlayırıq qızmağa yay gəlməmiş.
Brüssel görüşündən sonra yenə insanlara ümid paylayırlar. Zəngəzur dəhlizini açırlar, sərhəddi bərpa edirlər, Avropa İttifaqını və ABŞ-nı hakim təyin edirlər, Rusiyanı qovub ərazidən çıxarırlar.
Burada öz ayıbına kor olub başqalarına gülürlər.
Burada oğru doğrudan daha möhkəm qışqırır.
Ümumiyyətlə, burada məntiq axtaranda ağıl yoxdur…
Rusiya sülhməramlıları Qarabağa yerləşdikdən sonra 10 noyabr bəyanatının heç bir bəndinə əməl olumayıb.
Bundan əlavə, Rusiya Azərbaycana qarşı törətdiyi bütün əməllərin yalnız arxasında var idi, reallıqda bunu Azərbaycanın potensial erməni vətəndaşları törədirdi.
Bilirdik, ancaq sübutumuz yox idi.
İlyarımdır Şuşa döyüşləri bitib, ancaq Şuşaya getmək yolundakı döyüşlər səngimək bilmir: "Şuşaya onu niyə aparırlar?", "Şuşaya məni niyə aparmırlar?", "Polad Bülbüloğlu baxil geyinib, mən getsəm, torpağı alnıma sürtərdim"....
Qarabağ müharibəsinin aktiv fazasının yekunlaşması, işğal altındakı torpaqların 70 faizdən çoxunun azad olunması ilə Birinci Qarabağ Müharibəsi, onun nəticələri, itkin düşmüşlər və əsir götürülənlərin taleyi gündəmə gəlir.
Tərəflər yeni reallıqlara ayaq uyduraraq siyasətlərini qururlar.
Bu siyasət yaxın, orta və uzaq vədəlidir.
44 günlük müharibə ilə bağlı niyə ədəbi nümunələr yazılmır, niyə filmlər çəkilmir deyə müxtəlif çaplı suallar ünvanlanır. Qeyri-ciddi ittihamlar, iradlar, boşboğazlıq.
Sadalananlar dəqiq ünvanına yönəlsəydi, heç bir problem olmazdı. Ancaq “çapsız” adamların kitab çapının hansı qiymətə olduğundan xəbəri yoxdur. Ümumiyyətlə, bəzi adamlar “çapı” qədər danışsa, daha yaxşı olardı.
Əslində, ərazidə baş verənləri izah etmək üçün bir qədər geriyə, müharibədən əvvəlki dönəmə getmək istəyirəm...
Öncə qalıqların üzə çıxması barədə. Birinci Müharibəni arşadıran zaman şəxsən mənə aydın olmuşdu ki, əslində, Qarabağda döyüşlər, mövqelər 1918-ci ildəkinin üzərində qurulub. Yəni yeni səngərlər qazılmayıb. Zamanında var olan səngərlər yenilənib. Bu səngərlərin Mərzili kəndinin üst hissəsində şahidi olmuşam...
Müharibədən sonra Azərbaycan cəmiyyəti haqlı olaraq tam nəzarətə götürülməyən ərazilərlə bağlı narahatlığını dilə gətirirdi.
Azərbaycan tərəfi isə hiss olunurdu ki, məqam axtarır. Ermənistanı sülhə məcbur etmək üçün dövlət sərhəddi istiqamətində müəyyən işlər görülür, uzun illər sonra hücum diplomatiyasına üstünlük verirdi.
Düşünürəm ki, Qarabağda baş verənlərin arxa fonda qalması özü də yaxşı əlamətdir. Çünki görülən və görüləcək işlərə cəmiyyətin münasibəti o qədər qeyri-adi olur ki, bəzən bu, prosesin zərərinə də işləyir. Artıq heç kimə sirr deyil ki, Azərbaycan tərəfi Qarabağın işağldan azad edilməmiş ərazilərində psixoloji müharibə aparır. Yüksək səslə qarşı tərəfə Azan, himn və uvertüra dinlədilir. Bu, əslində, o analama gəlir ki, yaxın gələcəkdə bu səslərə qulaq asmalı olacaqsınız. Ya indidən öyrənin, yaşayın, eşitmək istəmirsinizsə, mülklərinizi satıb gedə bilərsiniz.
